13 september pav: lees over het stanford experiment:

bespreek de verschillen met de film:

-

-

-

-

Wat zou jij doen:
Als agent?
Als gevangene?


Bespreek de personages, voor het experiment:

De agent:
voor
tijdens
erna

Travis:
voor:
tijdens:
erna:




Geef zelf enkele voorbeelden van groepsdruk, in de samenleving vandaag:

-
-
-
-

Opdracht: groepsdruk



Opdracht:Leesonderstaand artikel en beantwoordvervolgens onderstaande vragen. Let op zinsbouwen spelling en beantwoord devragen telkens in eigenwoorden.


Gijzult gehoorzamen1


Nade Tweede Wereldoorlog vroeg iedereen zich verbijsterd af hoe al diegruwelen toch hadden kunnen gebeuren in nazi-Duitsland. Driepsychologische experimenten schenen een even verhelderend alsverbijsterend licht op het gehoorzaamheidsvraagstuk. Asch toonde aandat mensen onder groepsdruk bereid zijn hun eigen waarneming tebetwijfelen. Milgram liet zien dat de aanwezigheid van autoriteitmensen ertoe kan zetten anderen dodelijke shocks toe te brengen. Enonder Zimbardo veranderden doodnormale Stanfordstudenten insadistischegevangenisbeulen.


Auteur:Ashaten Broeke


Metde gruwelen van de Tweede Wereldoorlog nog vers in het geheugen,werden in de jaren ’50, ’60 en ’70 een drietal psychologischeexperimenten uitgevoerd die onze kijk op gehoorzaamheid voorgoedzouden veranderen. In 1951 publiceerde Solomon Asch de resultaten vaneen studie die liet zien dat we bereid zijn onder groepsdruk zelfsonze eigen waarneming in twijfel te trekken. Stanley Milgram toondein 1963 aan mensen onder druk van een autoriteitsfiguur bereid zijnom dodelijke elektroshocks toe te brengen aan iemand anders. Zijnmiddelbare schoolgenoot Philip Zimbardo ging in 1971 het verst vanallemaal. In zijn schokkende Stanford Prison Experiment liet hij zienhoe gewone studenten in zeer korte tijd de gevangenisbeulen van hunmedestudenten werden, alleen maar omdat ze in een nepgevangenis dierollen toebedeeld kregen.


1951:Conformeren onder groepsdruk met Asch

Destudenten die waren uitgenodigd voor de conformiteitexperimenten vanAsch werd verteld dat ze meededen aan een onderzoek naar hungezichtsvermogen. In groepjes variërend van 2 tot 15 studentenwerden ze gevraagd antwoord te geven op een doodsimpel vraagstuk:welke van de lijnen rechts (A, B of C) is even lang als de lijnlinks.

Inhet experiment van Asch werd de proefpersonen gevraagd te zeggen oflijn A, B of C even lang was als de lijn links. Het goede antwoord isnatuurlijk lijn C.


Watde proefpersonen niet wisten was dat iedereen in hun groepje behalvezijzelf ‘handlangers’ waren van de onderzoeker, en dat hetexperiment helemaal niet tot doel had het gezichtsvermogen vast testellen. Asch wilde namelijk weten of mensen bereid waren onder drukvan een groep hun eigen waarneming juist in de steek te laten om zichzo te conformeren aan de groep. Daarom gaf hij zijn medeplichtigen deopdracht het foute antwoord te geven: zij zeiden allemaal dat lijn Aeven lang was als de linkerlijn. Voor Asch was het nu afwachten hoede enige echte proefpersoon in het groepje zich zou gedragen.

Deresultaten waren verbluffend. In plaats van op hun eigen waarnemingte vertrouwen, begonnen de proefpersonen zich ongemakkelijk te voelenen aan hun eigen gezichtsvermogen te twijfelen. In 1 op de 3 gevallenconformeerden ze aan de groep, en gaven ze dus een overduidelijk foutantwoord. Het experiment werd een paar keer herhaald met dezelfdegroep, maar andere simpele vraagstukken. Uiteindelijk bleek er geenenkele proefpersoon te zijn die niet tenminste één keer tegen beterweten in conformeerde aan de groep. Toen de proefpersonen aan heteind werd gevraagd waarom ze het foute antwoord hadden gegeven,zeiden ze dat ze het niet goed hadden kunnen zien of “gewoon eenfoutje hadden gemaakt”.

Hetpercentage goede antwoorden in de controlegroep en de experimentelegroep. De controlegroep bestond uit studenten die zonder deaanwezigheid van handlangers gevraagd werd de even lange lijn dekiezen. Zij gaven nagenoeg altijd het goede antwoord. De studentendie tussen de handlangers zaten die het foute antwoord gaven, warende experimentele groep. Zij gaven in 1 op de 3 gevallen het fouteantwoord.


1963:Milgram’s dodelijke shocks onder druk van autoriteit

StanleyMilgram wierf zijn proefpersonen via een advertentie in de krant.Allerlei soorten mensen antwoordden: werklozen, huisvrouwen,zakenmannen, studenten. Ze werden uitgenodigd in een anoniemgebouwtje, waar ze de proefleider en een andere proefpersoonontmoeten. Dat deze andere proefpersoon een acteur en dus handlangervan de onderzoeker was, wisten ze niet.

Deproefpersonen werd verteld dat ze meededen aan een onderzoek naar heteffect van straf op het leerproces. Ze moesten daarom in de rol vanleraar kruipen en woordparen voorlezen aan de andereproefpersoon/acteur, die de rol van student vervulde. De studentmoest deze woordparen zo goed mogelijk onthouden, want als hij dielater niet goed kon reproduceren, werd hij gestraft met eenelektrische shock. De shocks werden uitgedeeld door deleraar-proefpersonen en werden bij elk fout antwoord 15 voltkrachtiger, beginnende bij 15 volt. Voor het toedienen had Milgrameen ingenieus uitziend apparaat in de kamer geplaatst.

Hetapparaat waarachter de proefpersonen van Milgram plaatsnamen om hunwoordlijsten voor te lezen en hun elektroshocks toe te dienen.


Nadatde student-acteur was vastgebonden op een stoel en behangen metelektrodes, onder het oog van de proefpersoon en proefleider, nam deleraar-proefpersoon plaats achter het elektroshock apparaat. Deproefleider (een autoriteitsfiguur in een witte jas) nam plaats aaneen tafel in dezelfde ruimte als de leraar-proefpersoon. Tussen deacteur in de ene kamer en de proefpersoon en proefleider in de anderewas geen visueel contact: het contact verliep via microfoons enluidsprekers. Dit was nodig, omdat de acteur natuurlijk niet echtelektroshocks toegediend kreeg: hij speelde de effecten daarvan na.

Deopstelling tijdens het experiment van Milgram. In de bovenste kamerzie je twee mensen: de proefleider (E) en de leraar-proefpersoon (S).In de onderste kamer zit de student-acteur (A).


Erwaren geen proefpersonen die weigerden deel te nemen aan hetonderzoek omdat ze geen elektroshocks wilden toedienen aan iemandanders. Naarmate de elektroshocks zwaarder werden (‘zeergevaarlijk’, volgens het apparaat), nam wel het ongemak bij deleraar-proefpersonen toe: ze hoorden geschreeuw en gekreun uit deandere kamer komen. Als ze zich vertwijfeld naar de proefleider bijhun in de kamer wendden, vertelde deze dat het echt geen kwaad kon endat hij alle verantwoordelijkheid op zich nam. Dus gingen deproefpersonen door, zelfs toen het geschreeuw luider en luider werd,en bij de hoogste voltages helemaal uitbleef. Ze bleven zelfsherhaaldelijk shocks van 450 Volt toedienen omdat de student-acteurniet meer antwoordde, ook al stond op het apparaat de onheilspellendeaanduiding ‘XXX’.

Ongeveer65% van de proefpersonen was bereid om onder druk van de proefleiderdodelijke shocks toe te brengen aan – wat zij dachten – eenandere proefpersoon. Niemand stopte voordat een voltage van 300 wasbereikt. Naderhand gaven de proefpersonen aan dat zij er niets aanhadden kunnen doen: de proefleider had hen gedwongen door te gaan.


Hetexperiment van Milgram is in de jaren daarna nog een aantal keerherhaald in andere landen, culturen, onder alleen mannen of vrouwen,onder verschillende etnische groepen, verschillende opleidingsniveausenzovoorts. Het percentage ‘gehoorzamers’ blijkt telkens rond de65% te liggen. In deze grafiek is het gemiddelde genomen van eengroot aantal studies: de rode lijn geeft aan hoeveel procent van deproefpersonen doorging met shocks toedienen bij de verschillendevoltages.


1971:Zimbardo verandert studenten in gevangenisbeulen

Netals Milgram plaatste Zimbardo een advertentie in de krant: hij vroegmensen te reageren die mee wilden doen in een twee weken durendonderzoek naar het gevangenisleven. Uit de reacties selecteerde hij24 jongemannen, allen studenten, de meeste witte middenklasse. Dooreen muntje op te gooien werd de groep opgedeeld in twee nieuwegroepen: de gevangenen en de bewakers. Voor de duur van hetexperiment was de kelder van de psychologiefaculteit van Stanfordomgebouwd tot gevangenis.

Zimbardoen zijn assistent werden hoofdbewakers. De andere bewakers moestenhun studentenkloffie inleveren en kregen in ruil daarvoor eenmilitair aandoend uniform. Ze moesten verder spiegelende zonnebrillendragen om zo oogcontact met de gevangenen te voorkomen. Ook denieuwbakken gevangenen moesten hun kleren inleveren: zij kregensandalen en een slecht passende hobbezak waaronder ze geen ondergoedmochten dragen. Over hun hoofd trokken ze een panty, zodat het leekalsof ze hun haar hadden gemillimeterd, net als in het leger.



Gedurendehet hele experiment werd het gedrag van bewakers en gevangenenvastgelegd met camera’s. In de documentaire ‘Quiet Rage’ is ditmateriaal verwerkt tot een ongeveer 50 minuten durende film. Dezebeelden komen uit die film: er is duidelijk te zien hoe de bewakersen gevangenen niet alleen qua kleding maar ook qua lichaamshouding inhun rol passen.


Debewakers kregen voorafgaand aan het experiment geen duidelijkeinstructies over hoe ze zich moesten gedragen. Afgezien van eenverbod op fysiek geweld, mochten ze de gevangenis bewaken en runnenzoals ze dat zelf wilden. De gevangenen werden gevraagd thuis tewachten. Ze werden niet gewoon opgehaald voor het experiment, maardoor gewapende politie gearresteerd. Hun vingerafdrukken en ‘mugshot’werden genomen, ze werden gefouilleerd en kregen een nummer dat vanafdat moment hun naam verving. Het experiment was begonnen.

Opdag 2 van het experiment brak een spontane opstand uit onder degevangenen, die het niet eens waren met hun behandeling. De bewakersprobeerde de opstand neer te slaan door brandblussers te gebruiken ende gevangenen tegen elkaar op te zetten door ze te verdelen in een‘good cell block’ en een ‘bad cell block’, en ze te latendenken dat er informanten in hun midden waren. De bewakers vertoondensadistisch gedrag. Naar de WC gaan werd al snel een privilege dievaak werd ontzegd als een gevangene zich niet goed gedroeg. Degevangenen werden daarom gedwongen te poepen en plassen in hun cel.Voedsel werd aan de gevangenen ontnomen of niet uitgedeeld, en debewakers dwongen de gevangenen om naakt op de betonnen vloer teslapen. Gevangenen werden door de bewakers vernederd door ze totsemi-homoseksuele handelingen te dwingen.

Alop dag 2 begonnen de bewakers sadistisch gedrag te vertonen. Op dezefoto (gemaakt tijdens het experiment) is te zien hoe de bewakers eengevangene dwingen push-ups te doen terwijl de andere gevangenen methun handen tegen de muur moeten staan. Twee dagen geleden waren dezebewakers en gevangenen nog collega-studenten.


Zelfsonderzoeker Zimbardo raakte verstrikt in het experiment. Toen op dag4 het gerucht ging van een ontsnappingspoging belde hij hetnabijgelegen politiebureau en vroeg hij of de gevangenen overgebrachtkonden worden naar een echte, leegstaande gevangenis. De politieweigerde. Toen het experiment voortduurde, bleken de bewakers vooral‘s nachts – wanneer zij dachten dat ze niet konden worden bekekenvia de camera’s die waren opgehangen – uitermate sadistischemaatregelen te nemen ten opzichte van de gevangenen. Toen eengevangene hierop uit protest in hongerstaking ging, werd hij door debewakers geïsoleerd opgesloten in een aparte cel.


Nazes dagen kwam een vooraf niet betrokken assistente van Zimbardolangs om de gevangenen te interviewen over hun ervaringen. Dezeassistente wees Zimbardo op de erbarmelijke omstandigheden waarin degevangenen moesten leven. Het experiment werd hierop voortijdig –na slechts 6 van de geplande 14 dagen – beëindigd.

Dezeoriginele cameraopname laat de gevangene zien die in hongerstakingging. Hij is gedwongen zijn enige kledingstuk uit te trekken. Op zijnhoofd in een doos geplaatst, zodat hij nauwelijks meer contact kanmaken met de wereld om hem heen. Kort na dit incident werd hetexperiment voortijdig beëindigd.


1940-1945:Zijn we allemaal potentiële kampbeulen?

Hoegraag we ook anders zouden willen geloven, de experimenten van Asch,Milgram en Zimbardo werpen een ander licht op de monsterlijkheden vande nazi’s en fascisten in de Tweede Wereldoorlog. Onder druk vaneen stel vreemden zijn we bereid om 1 op de 3 keer een duidelijk foutantwoord te geven, alleen maar om te conformeren aan een groep. Ditzijn geen mensen die we kennen of die macht hebben over ons of demensen die we liefhebben.

Eenautoriteitsfiguur kan 65% van ons zover krijgen dat we dodelijkeshocks toebrengen, door alleen maar te zeggen dat we door moetengaan. Hiervoor hoeft hij niet gewapend te zijn, we hoeven niet eensbang gemaakt te worden. Geef volkomen normale, doorsnee studenten eenuniform en de macht over gevangenen en ze veranderen in de meestsadistische bewaker. Als er een les geleerd kan worden uit dezeexperimenten, moet het zijn dat er in nagenoeg elk van ons eenpotentiële kampbeul schuilt. Hoe onethisch de experimenten en hoeschokkend de conclusies ook zijn, we doen er goed aan niet weg telopen voor die gedachte. Misschien redt hij ooit nog miljoenenlevens.


Auswitz.



Opdracht:Beantwoordonderstaande vragen. Let hierbij telkens op zinsbouwen spelling en beantwoord devragen telkens in eigenwoorden.


  • Beseffen de proefpersonen bij het experiment van Asch achteraf dat ze handelden onder groepsdruk bij het geven van hun antwoord? Leg zo goed mogelijk uit waarom wel/niet aan de hand van goede argumenten.

________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________


  • Wat was het echte doel van het Milgram’s experiment?

________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________


  • Wat was de reden dat de proefpersonen, zelfs bij een gevoel van onbehagen en twijfel, doorgingen met het geven van elektroshocks? Leg zo volledig mogelijk uit.

________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________


  • Klopt volgens jou het excuus van de proefpersonen dat zij er niets aan konden doen, en enkel konden gehoorzamen en uitvoeren? Argumenteer zo goed mogelijk je eigen mening. Geef minstens twee argumenten.

________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________









  • Hoeveel mensen geven toe onder druk van autoriteit en tot welke graad?

________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________


  • Hoe zou jij reageren op deze test, denk je? Geef minstens 2 argumenten waarom je zo zou reageren.

________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________


  • Speelde de klederdracht een grote rol bij het experiment van Zimbardo, volgens jou? Argumenteer zo goed mogelijk.

________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________


  • Wat was het doel van het experiment of wat wilde Zimbardo nagaan?

________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________


  • Wat kan je besluiten uit het experiment van Zimbardo als je weet dat de groep bewakers op voorhand geen duidelijke instructies hadden gekregen over hoe ze zich moesten gedragen?

________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________





  • Waarom werpen deze experimenten een ander licht op de monsterlijkheden die begaan zijn door nazi’s en fascisten tijdens de Tweede Wereldoorlog? Geef minstens 2 argumenten om je mening te staven.

________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________


  • Hoe denk jij dat je zou reageren op de drie experimenten? Geef zoveel mogelijk argumenten om je mening te staven.

________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________






















Criteria

Expert (5p)

Gevorderde (4p)

Pionier (2p)

Starter (1p)

Je houdt je aan de spellingsregels.

Je bent bewust bezig met spelling en leestekens. Als je twijfelt, zoek je de schrijfwijze op.


Je besteedt aandacht aan spelling en leestekens. Je laat geen fouten staan die makkelijk te vermijden zijn.


Je besteedt pas aandacht aan spelling en leestekens als je erop gewezen wordt. Er staan veel fouten in die je kan vermijden.


Je besteedt bijna geen aandacht aan spelling en leestekens. Er staan veel fouten in die je kan vermijden.


Je kan informatie praktisch aanwenden: inhoud vragen oplossen.

Je kan informatie uit de tekst perfect verwerken, verbanden leggen, opgebouwde antwoorden geven uit de tekst.


¾ van de antwoorden zijn correct uitgeschreven en volledig.


Slechts de helft van de antwoorden zijn correct.


3/4 van de antwoorden zijn niet juist of onvoldoende beantwoord op basis van de belangrijkste informatie uit de tekst.


Je kan informatie praktisch aanwenden: eigen standpunt argumenteren.

Je kan zeer duidelijk een standpunt innemen gebaseerd op 4 duidelijke en sterke argumenten.

Je geeft 3 goede argumenten om een duidelijk standpunt in te nemen.

Je geeft slechts 2 goede redenen om een duidelijk standpunt in te nemen.

Je geeft slechts 1 argument om een duidelijk standpunt in te nemen.



Totaal /15

1 Bron: http://www.kennislink.nl/publicaties/gij-zult-gehoorzamen